Günlük arşivler: 20 Kasım 2009

IBAN Nedir? Nerede kullanılır? Ne işe yararar?

Avrupa Birliği düzenlemeleri çerçevesinde, ülkeler arasında gerçekleştirilen para transferlerinin hızını artırmak ve maliyetlerini düşürmek amacıyla International Bank Account Number-IBAN adı verilen uluslararası banka hesap numarası standardı geliştirilmiştir. IBAN bugün 33 Avrupa ülkesinde kullanılmaktadır. 01 Eylül 2005 tarihinden itibaren Türkiye’deki banka hesap numaraları için de IBAN numarası oluşturulmuştur. O tarihten bu yana opsiyonel olarak kullanılan sistem 01 Ocak 2010′dan itibaren zorunlu hale getiriliyor.

IBAN’ın amacı, her bankanın farklı bir format kullandığı hesap numaralarına evrensel bir standart getirmek. Yani misal, İş Bankası’ndaki hesabınız 6291-4587725 olurken, HSBC’de 721-1005487-270-00 gibi bir format kullanılabiliyor. Yurtdışında bir banka hesabınız varsa, onun numarası da 455571 olabiliyor mesela. Bu da özellikle bankalar arası para transferi EFT ve yurtdışı bankaları arası döviz transferi olan SWIFT işlemlerinde zorluklar yaşanmasına, sık sık hata yapılmasına neden olabiliyor.

IBAN, Dünyadaki tüm banka hesapları içinde yalnızca bir hesabı işaret eden; rakam ve harflerden oluşuyor. Her hesabın bir IBAN’ı vardır ve bir IBAN, yalnızca bir hesabı işaret eder.

Bir IBAN, en fazla 34 basamaktan oluşur. IBAN’ın ilk dört hanesi, iki haneli ülke kodu ve iki haneli kontrol rakamıdır. Kontrol rakamı, IBAN’ın doğru ve geçerli olup olmadığını gösterir. IBAN’ın bundan sonraki kısmı, ulusal banka hesap numarasını içerir. Bu bölüm, IBAN’ın toplam uzunluğu 34 haneyi aşmayacak şekilde her ülke tarafından serbestçe belirlenebilir. Ülkemizin IBAN uzunluğu 26 hane olarak belirlenmiştir.

Önemli olan soru ise şu galiba; banka hesap numaram değişecek mi? Hem değişecek, hem de değişmeyecek. Yani, aslında IBAN sistemine geçildiğinde mevcut banka hesap numaranız değişmeyecek, ancak başına bazı ekler gelecek. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bu ekler ülkenizin, bankanızın kodları ile, bazı sistemeatik rakamlardan ibaret olacak. Yani IBAN numaranızın son kısmı, hesap numaranızla aynı olacak, sadece rakamları sola doğru uzayacak.

İyi, güzel, hoş da; zaten kendi içerisinde ciddi karmaşalar bulunduran bir bankacılık sisteminde bu denli köklü bir değişim ne kadar sancılı olacak, onu hep beraber göreceğiz.

IBAN Nedir?
Avrupa Birliği düzenlemeleri çerçevesinde, ülkeler arasında gerçekleştirilen para transferlerinin hızı ile kalitesini artırmak ve maliyetlerini düşürmek amacıyla International Bank Account Number-IBAN adı verilen uluslararası banka hesap numarası standardı geliştirilmiştir. IBAN bugün 33 Avrupa ülkesinde kullanılmaktadır. IBAN’ın amacı Avrupa ülkelerindeki banka ve diğer finansal kurumlar aracılığı ile gerçekleştirilen para transferlerindeki hataları ve bundan doğan gecikmeleri engellemektir. IBAN sayesinde transfer edilen para daha hızlı ve hatasız bir biçimde göndericinin hesabından alıcının hesabına geçmekte; böylece, işlemlerde oluşan hatalardan kaynaklanan bekleme süreleri ve ek maliyetler ortadan kalkmaktadır.

IBAN ne işe yarar?
Günümüzde her ülkenin ve bankanın hesap numaralarının biçimi ve uzunluğu farklıdır. Bir başka ülkeye veya bankaya para transferi yapacak olan müşteriler, hesap numaralarında belirli bir standart olmadığından, para transferi yapacakları kişiden aldıkları karşı hesap numarasının doğruluğundan emin olamamaktadırlar. Bir mal veya hizmet alımı söz konusu ise birçok farklı satıcı tarafından gelen faturaların üzerinde değişik yapıda hesap numaraları yer almakta; bu da para gönderecek ithalatçı firmaların/kişilerin hata yapmalarına neden olmaktadır. Sonuç olarak yanlış hesap numaraları ile yapılan para transferleri gerçekleşmemekte; karşı hesap numarasının hatalı olduğu, para karşı bankaya ulaştığında ortaya çıkmaktadır. Hatalı işlemin düzeltilmesi için birçok operasyon yapılmakta, işlemlerin süresi uzamakta ve maliyeti yükselmektedir.

IBAN uygulamasına geçen ülkelerde banka hesap numaralarının her biri için hesap sahiplerine bir IBAN verilir. Her ülke için belirli bir biçimi ve standardı bulunan IBAN’ın içinde özel bir şifreleme algoritması ile elde edilen iki basamaklı “kontrol rakamı” bulunmaktadır. Bir başka ülkeye ya da bankaya para transfer etmek isteyen bir müşteri, elindeki IBAN’ı gönderici bankaya verdiğinde, para, alıcı bankaya gitmeden önce alıcı hesabın IBAN’ı gönderici bankada kontrol edilir. IBAN yanlış ise para karşı bankaya gönderilmez ve yanlış işlem engellenmiş olur.

IBAN Nasıl kullanılır?
Almanya’da yaşayan Ahmet Bey’in, Türkiye’deki oğlu Ali’ye havale göndermek istediğini varsayalım.
1. Ali, eğer bilmiyorsa X bankasına giderek hesabına ait IBAN numarasını öğrenir.
2. Ali, IBAN numarasını babasına iletir.
3. Oğlundan parayı havale edeceği hesabın IBAN’ını öğrenen Ahmet Bey Almanya’daki Y bankasına gider. Ahmet Bey oğlunun IBAN’ını Y bankasındaki görevliye verir ve bu hesaba havale yapmak istediğini söyler.
4. Y bankası görevlisi, Ahmet Bey tarafından verilen IBAN’ın doğru olup olmadığını önündeki ekrandan kontrol eder. Verilen IBAN doğru ise para transferi gerçekleşir. Para transferi doğru IBAN ile gerçekleştiğinden, Almanya’daki Y bankasından gelen havale mesajı Türkiye’deki X bankasına ulaştığında Ahmet Bey’in gönderdiği miktar, oğlu Ali’nin hesabına otomatik olarak geçer.

IBAN Standardı (IBAN numarası Nasıl Oluşturulur?)
IBAN, Dünyadaki tüm banka hesapları içinde yalnızca bir hesabı işaret eden; rakam ve harflerden oluşur. Her hesabın bir IBAN’ı vardır ve bir IBAN, yalnızca bir hesabı işaret eder. Bir IBAN, en fazla 34 basamaktan oluşur. IBAN’ın ilk dört hanesi, iki haneli ülke kodu ve iki haneli kontrol rakamıdır. Kontrol rakamı, IBAN’ın doğru ve geçerli olup olmadığını gösterir. IBAN’ın bundan sonraki kısmı, ulusal banka hesap numarasını içerir. Bu bölüm, IBAN’ın toplam uzunluğu 34 haneyi aşmayacak şekilde her ülke tarafından serbestçe belirlenebilir.

Ülkemizin IBAN uzunluğu 26 hane olarak belirlenmiştir. Türkiye IBAN’ın biçimi aşağıdadır:

Ülke Kodu – Kontrol Basamakları – Banka Kodu – Rezerv Alan – Hesap No
TR – 56 – 00061 – 000000 – 1237894564

Hesap numarası değişecek mi?
IBAN kullanımı esnasında hesap numaranız değişmeyecek, ancak başına bazı ekler getirilecektir. Bu ekler ülke kodu, banka kodu gibi detaylara yer verilmiş olacaktır. IBAN kodunuzun son numaraları, hesap numaranızla aynı olacaktır. Örneğin hesap numarası 19077091 olan bir müşterinin IBAN numarası TR56000610000000019077091 olacaktır.

IBAN’ın Elektronik Ortamda ve Kağıt Ortamındaki Gösterilişi
IBAN numarası, elektronik ortamda işlenecek ya da saklanacak ise (örneğin bilgisayara ya da ekrana IBAN girisi yapılması) tüm harf ve rakamlar yan yana boşluk ve herhangi bir ayrım karakteri (ayraç, virgül, tire vb.) olmaksızın yazılmalıdır. Bu gösterim şeklinde “elektronik gösterim” adı verilmektedir. IBAN’ın kağıt üzerine basılmasına yönelik gösterimine ise “yazım gösterimi” adı verilir. Bu gösterimde ise IBAN soldan 4’lü basamaklara ayrılarak yazılır. Numaranın 4’erli gruplar halinde yazılmasından sonra son kısımda rakam artıyorsa bunlar da yan yana yazılır.

Türkiye’de IBAN Kullanımı
Türkiye’de IBAN kullanımı 1 Eylül 2005 tarihinde başlamıştır. Bu tarihten itibaren ülkemizde faaliyet gösteren tüm bankalar, müşteri tarafından talep edilen ve para transferine konu olan her bir hesap (Vadesiz TL ve Döviz Hesapları) için birer IBAN numarası üretmişlerdir. Ayrıca, bankalar 1 Eylül 2005’ten itibaren IBAN ile yurtdışına havale taleplerini karşılamaya ve yurtdışından IBAN ile gelen havaleleri kabul etmeye başlamışlardır. 1 Ocak 2010 tarihi itibariyle ise IBAN kullanımı zorunlu hale gelecektir.

IBAN’ın Yurtiçi Para Transferlerinde Kullanımı
IBAN, yurtdışı para transferi, Swift işleminde olduğu gibi ülkemizdeki bankalar arasındaki yurt içi para transferlerinde (EFT işlemlerinde) de 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren zorunlu olarak kullanılmaya başlanacaktır. Böylece bu tarihten itibaren müşteriler, bir banka ve diğer finans kurumundan, Türkiye’deki bir başka banka ve diğer finans kurumu nezdindeki bir hesaba IBAN ile EFT havalesi gönderebileceklerdir.

IBAN ile yapılan para transferlerinde alıcının şubesi, şehri vb. detayları bilmeye gerek olmayacak, yalnızca hesap numarası ile transfer işlemi gerçekleştirilebilecektir. Böylece ülkelerarası para transferlerinde olduğu gibi ülkemizdeki bankalar arası EFT işlemlerinde de karşı banka hesap numarasının yanlış yazılmasından doğacak gecikme, yanlış hesaba geçme vb. riskler ortadan kaldırılmış olacaktır. Yaklaşık 4 yıldır tercihen kullanılan sistem 1 Ocak 2010 itibariyle zorunlu hale gelecektir.

Müşteriler Ne Yapmalı? Nasıl IBAN alınır?
Banka hesaplarınıza ait IBAN’larınızı almak için bankanıza başvurunuz. Hesaplarınıza ait IBAN’larınızı yalnızca bankanızdan alabilirsiniz. Başka kişi, kurum ve kuruluşların hesabınıza IBAN üretme yetkisi bulunmamaktadır. IBAN ile gelen kolaylıklardan yararlanmak için hesabınıza para gönderecek olan kişilere IBAN’ınızı iletiniz; ülkeler arası ya da bankalar arası para transferi yapacağınız kişilerin IBAN’ını isteyiniz. Ticaret yaptığınız ya da size para transferi yapan kişi ve kuruluşlara vereceğiniz dokümanlara IBAN numaranızı mümkün olduğunca yazınız. IBAN ile yapılan para transferlerindeki hata olasılığı oldukça düşüktür, gönderdiğiniz ve hesabınıza gelen IBAN’lı para transferleri hesap numarası ile yapılan para transferlerine göre çok daha çabuk sonuçlanır.

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: